مىنواختند ، مثل اين‌كه عروس است . حين عبور از ميان ده ، زن‌ها به پشت بام‌ها برآمده ، كل « 1 » مىزدند . كل ، يك صدائى است [ كه ] از دهن بيرون مىآورند و دست را تندتند به دهن مىزنند . اين « دهل » و « سورنا » و « كل زدن زن‌ها » ، علامت اظهار شادى است ، كه براى احترام بزرگان به‌جا مىآورند ، و در ميان ايلات و الوار ، اين رسم است . از « چالان چولان » ، كه ده معتبرى بود ، گذشته ، بعد يك پل بزرگى « 2 » هم ديديم كه روى رودخانهء « بروجرد » ساخته‌اند ، يعنى پل قديم [ ى ] و خراب بوده ، مرحوم « ناظم خلوت » « 3 » تعمير كرده [ است ] . [ كلنگانه ] يك فرسخ از « چالان چولان » گذشته ، به « كلنگانه » « 4 » آمديم . هوا هم گرم شد . از « سراب حلواپزان » تا اين « كلنگانه » كه منزل كرديم ، 4 فرسخ مسافت است . « حاجى محمد شفيع » و « حسنعلى خان » و « حاجى محمد هادى » ، از « كلنگانه » مرخص شده ، به « همدان » رفتند . سه‌شنبه ، پنجم صفر 1315 [ ه . ق . ] [ رازان ] صبح از « كلنگانه » روانه شده ، از گردنهء بسيار طولانى و سختى كه موسوم به گردنهء رازان « 5 » است ، عبور نموديم . پسرهاى « رضا خان سرتيپ » ، كه مالك « رازان » « 6 » است ، و

--> ( 1 ) . در حاشيه آمده است : « كل به كاف عربى است » . ( 2 ) . پل چالان چولان كه يك بناى تاريخى دوره قاجار است ، به شماره 1946 در تاريخ 16 آذرماه 1376 ه . ق . در فهرست آثار ملى ايران ثبت شده است . جهت پل ، شرقى - غربى و مصالح مورد استفاده در آن ، آجر با ملات گچ و آهك است . پايه‌هاى پل داراى موج‌شكن‌هاى مدور آجرى و طاق دهانه‌ها دارى قوس‌هاى جناغى است . دهانهء ميانى پل وسيع‌تر از دهانه‌هاى طرفين آن است و سطح پل نيز در اين قسمت از ارتفاع بيشترى برخوردار است . ( بناهاى عام المنفعه ، 209 ) . ( 3 ) . آقا رضا خان ناظم خلوت از رجال عهد ناصرى . ( المآثر و الآثار ، 319 ) . ( 4 ) . كلنگانه ( Kolanganeh ) آبادى كوچكى است از توابع شهرستان دورود لرستان و در 6 كيلومترى جنوب شهر چالان چولان و 2 كيلومترى هژبرآباد . ( 5 ) . گردنه رازان ، گردنه‌اى است به بلندى 2100 متر در شهرستان خرم‌آباد لرستان ، سر راه خرم‌آباد به اراك و 44 كيلومترى شمال شرقى خرم‌آباد و 4 كيلومترى جنوب غربى رازان . اين گردنه ، شهرستان‌هاى خرم‌آباد و دورود را از هم جدا مىكند . ( فرهنگ گيتاشناسى ، 3 / 596 ) . ( 6 ) . رازان ( Razan ) ، مركز دهستان رازان بخش زاغه شهرستان خرم‌آباد ، در كنار راه خرم‌آباد به بروجرد و 48 كيلومترى خرم‌آباد و 17 كيلومترى شمال شرقى زاغه . ياقوت حموى در قرن هشتم هجرى درباره آن